In de aanloop naar het WK voetbal 2010 is in Durban met succes het Trenchless Technology Pilot Program gelanceerd. Het project draait om de introductie van een Nederlandse oplossing om oude drinkwaterleidingen op efficiënte en milieuvriendelijke wijze te vervangen. De Nederlandse overheid speelt via de ambassade een centrale rol in het programma .

Hoe kun je het best een oude asbest cement waterpijpleiding  vervangen? Die vraag staat centraal bij het Trenchless Technology Pilot Program in Durban dat de Nederlandse overheid mede financiert en enige Nederlandse bedrijven kansen in Zuid-Afrika biedt. Voorheen werden oude buizen gewoon door nieuwe buizen vervangen met langdurig opengebroken straten en milieuschade tot gevolg.  Maar het Nederlandse bedrijf Wavin timmert al een tijdje nationaal en internationaal aan de weg met haar zogeheten Trenchless Technology. Deze stelt betrokken instanties in staat om waterpijpleidingen van een paar honderd meter in een keer te vervangen zonder dat hele straten open hoeven worden gebroken. Ethekwini Water & Sanitation in Durban is nu het eerste waterleidingsbedrijf in Afrika dat de technologie in het kader van het eigen Asbestos Cement Pipe Replacement Project gebruikt.

Ambassadeur Rob de Vos breekt symbolisch een schep
Tijdens de lancering van het pilot programma dat de gemeente Durban van de voordelen van trenchless technology moet overtuigen, werd met een demonstratie in de wijk Pinetown getoond hoe de techniek werkt.  Zo’n dertig geïnteresseerden, waaronder afgevaardigden van andere gemeentes, konden zien hoe vanaf een drumtrailer een opgevouwen nieuwe buis van polytheen in een oude asbest cement buis werd geschoven. ‘Hierna spuiten ze de nieuwe polytheen pijp met hete stoom in,’ lichtte programmamanager, Jeroen Bosboom, toe. ‘Die pijp zal daardoor uitdijen en uiteindelijk precies in de oude pijp passen, waardoor van capaciteitsverlies vrijwel geen sprake is.’ 

De grote winst van de trenchless technologie is dat de buizen veel sneller vervangen kunnen worden en de oude asbest cement pijpen in de grond kunnen blijven, een groot milieuvoordeel. Bovendien heeft de bevolking weinig tot geen last van de vervangingswerkzaamheden. Een gat van een paar meter voldoet om een paar honderd meter waterpijpleiding te vervangen.  Dat scheelt al snel een groot aantal volledige wegopbrekingen en kilometers lang gegraaf.

De Nederlandse ambassadeur Rob de Vos  speelde daar bij de demonstratie symbolisch op in door een schop op zijn bovenbeen door midden te breken. Ten overstaan van onder meer de loco-burgemeester van Durban verwees hij naar de traditioneel belangrijke rol van water in Nederland.  ‘Als onze kroonprins hier was geweest, was hij zijn speech ongetwijfeld met ‘’Water is life’’ begonnen. ‘En terecht, een goede toegang tot- en omgang met water is van levensbelang, dat weten wij in Nederland als geen ander. Ons land heeft de ambitie om onze hoogstaande waterkennis en -kunde met andere landen te delen en over de wereld te verspreiden. We zijn erg blij dat we nu ook van de gemeente eThekwini  (Durban) in Zuid-Afrika deze kans hebben gekregen.’

Om de gemeente de voordelen van de Nederlandse technologie voor de eigen bevolking te tonen, financiert Nederland onder meer een onafhankelijk academisch onderzoek die de commerciële en sociaal-economische implicaties in kaart zal brengen. Verder stelt de Nederlandse overheid geld beschikbaar voor de overdracht van de Nederlandse kennis en expertise aan Zuid-Afrikanen.  Trainingen en workshops worden gegeven met als doel de lokale ondernemingen op den duur zelfstandig overweg te laten kunnen met de technologie.  In totaal is zo’n 500 duizend euro met de Nederlandse bijdrage gemoeid.

Als alles goed loopt, moeten er zowel voor Nederland als Zuid-Afrika grote voordelen te behalen zijn. De overheidsbijdrage heeft Nederlandse waterbedrijven in ieder geval geholpen om een voet aan de grond te krijgen in Zuid-Afrika, een intessante markt omdat in veel steden grootschalige vervangingstrajecten staan gepland. Behalve Wavin zijn onder meer ook Koninklijke BAM, NWP, PUM en Vitens bij het project betrokken.
Jeroen Bosboom verwacht dat ook Zuid-Afrika veel baat zal hebben bij de samenwerking. ‘We zorgen er niet alleen voor dat de gemeente op een veel  snellere en mileuvriendelijkere wijze het waterleidingsnetwerk kan vernieuwen. Via de kennisoverdracht zit er ook een educatief aspect aan vast. Daarmee voorzien we in een behoefte. Er zijn in dit land te veel ongeschoolde en te weinig geschoolde arbeidskrachten. Des te meer mensen kennis en expertise opdoen, des te beter Zuid-Afrika zich verder kan ontwikkelen.’     

Intussen lijkt het programma aan te slaan. Alan Kee, die de leiding heeft over het specifieke vervangingstraject in Durban, roemde de techniek en toonde zich optimistisch over de kansen. ‘De trenchless technologie zorgt voor veel minder overlast, is beter voor de wegen en in veel gevallen veel efficiënter. Voor buizen van bepaalde afmetingen lijkt dit een ideale oplossing te zijn.’
Loco-burgemeester Logo Naidoo sprak zelfs van een project dat van grote betekenis kan zijn voor het welzijn van de bevolking.  ‘Het is een nieuwe interessante strategie. Als we op deze wijze veel overlast en geld kunnen besparen, ontstaat er meer ruimte voor andere water- en sanitatieprojecten. Op die wijze kunnen we de toegang tot drinkwater voor veel mensen verbeteren.’

Om Nederland te danken voor de bijdrage, overhandigde hij ambassadeur Rob de Vos een fraai Afrikaans kunstwerk. Tijdens de aansluitende lunch benadrukte de ambassadeur dat publiek/private projecten zoals het Trenchless Pilot Programma, juist in deze periode erg belangrijk zijn. ‘Wij hebben als ambassade water als speerpunt aangewezen in Zuid-Afrika, maar realiseren ons tegelijkertijd dat de subsidiepot voor ontwikkelingsprojecten in dit soort landen in de toekomst opdroogt. Om de Nederlands-Zuid-Afrikaanse samenwerking op watergebied een extra impuls te geven, is het goed om Nederlandse bedrijven nu een ingang in het land te bieden en op gang te helpen. Met als achterliggende idee dat ze na die belangrijke eerste stap in staat zullen zijn om op eigen benen de Nederlands-Zuid-Afrikaanse samenwerking verder uit te bouwen.’

Vandaar dat tijdens de WISA conferentie in Durban (18-22 april) het startsein is gegeven voor een nauwe samenwerking tussen het NWP (Netherlands Water Partnership), de WISA (Water Institute South Africa) en de Nederlandse Ambassade.  De website voor het Zuid Afrika-Nederland waterplatform gaat binnenkort live. Volg de website van de Nederlandse ambassade (www.dutchembassy.co.za)voor verder nieuws.
http://www.zuidafrika2010.net